محمد بن عبد الله بن عبيد الله بن محمود

187

تحفه خانى ( فارسى )

بادويه كاويه مىباشد تا موجب خشك ريشه بر فوق جراحت و سبب اندمال قرحه سايله باشد و اين تدبير مخصوص جراحاتيست كه استفراغ ايشان بخروج قيح و صديد وافره است و عدم نشف و جفاف قرحه و يا حبس استفراغ به بستن عضو است همچنانكه ما فوق آرنج را مىبندند بسبب خطاى فصاد در رگ زدن باسليق و رسيدن نيش بر شريان كه تحت باسليق است و اگر محل نشتر بيّن و ظاهر باشد بنهادن پشم خرگوش و بر ساختن محل نيش از پشم او خانه عنكبوت و چند روز ناكشودن او و برف اگر چنانچه بسبب انتفاخ و كشوده شدن دهن عرقست تدبير بقاضاتست و اگر چنانچه سبب خرق و دريدن رگست هم بقابض و هم بمغرّيست مخلوط با يكديگر مثل گل مختوم و صمغ عربى اما درين صورت نجات مشكل است اگر چنانچه از خورده شدن لحم باشد اين استفراغ و تدبيرات بحرى بايد كرد كه منبت آن گوشت خرده شده نباشد مخلوط بحرى كه محل تاكل را جلا دهد . [ 89 ] مقاله در بيان قانون و كيفيت معالجات سدّه بروجه كلّى و ببايد دانست كه سبب سدّه يا غلظ خلط و يا لزوجت و چسپيدگى او و يا كثرت اوست و در تدبير اخلاط كثيره و اگر چنانچه با او سبب ديگر در سده مقارن نيست فصد و اسهال كافيست و در تدبير اخلاط غليظ احتياج بمحلات حاليه است و در اخلاط لزجه احتياج بمقطعات ادويه است و خصوصا كه خلط لزج رقيق باشد و بايد كه معالج حذر در تحليل غليظ از دو شئ كه ضد يكديگرند كند اول بتحليل ضعفى كه موجب زيادتى تخلخل ماده باشد و زيادتى حجم ماده از غير بلوغ تحليل تام كه موجب زيادتى سده مىشود زيرا كه چون تحليل تمام نباشد سده هنوز باقى باشد